انتخاب روشنایی خانه و محل کار

چگونه روشنایی مناسب برای خانه و یا محل کار خود انتخاب کنیم

هنگام طراحی یک مکان یکی از مهمترین قسمت های آن نور محیط است. بخشی که متاسفانه در کشور ما با وجود هزینه های زیادی که بابت آن می شود بسیار بد و غیر علمی صورت می پذیرد. در این نوشتار سعی داریم به چگونگی انتخاب لامپ مناسب برای خانه و معرفی لامپ های LED بپردازیم. بخشی که شدیدا توسط بزرگان فناوری همچون سامسونگ، گوگل، فیلیپس مورد توجه قرار گرفته است.

چگونه روشنایی مناسب برای خانه و یا محل کار خود انتخاب کنیم

هنگام طراحی یک مکان یکی از مهمترین قسمت های آن نور محیط است. بخشی که متاسفانه در کشور ما با وجود هزینه های زیادی که بابت آن می شود بسیار بد و غیر علمی صورت می پذیرد. در این نوشتار سعی داریم به چگونگی انتخاب لامپ مناسب برای خانه و معرفی لامپ های LED بپردازیم. بخشی که شدیدا توسط بزرگان فناوری همچون سامسونگ، گوگل، فیلیپس مورد توجه قرار گرفته است.

صفحه 1

 

همانگونه که می دانید انتخاب محصول در کشور عزیزمان ایران به مقدار زیادی بستگی به آگاهی خود مصرف کننده از محصول دارد زیرا هیچ فروشنده ای سطح دانش مناسبی برای کمک کردن به مصرف کننده ای را ندارد. البته این بحث که چرا فروشندگان ما به این صورت هستند در این مقال نمی گنجد! در این بازار اگر مشتری هم نداند که به چه چیزی نیاز دارد به اصطلاح کلاهش پس معرکه است و فروشنده با راهنمایی های غلط به سمت سود بیشتر خود و ارایه کالای خارج از نیاز مصرف کننده پیش می رود و در نهایت با هزینه ای بیشتر در محصولات، کیفیت پایین تر و غیر مناسب برای کارکرد خود دریافت می کند.دانستن نکاتی کلی درباره چگونگی انتخاب روشنایی مناسب برای مکان مورد نظرمان ما را در انتخاب درست لامپ های روشنایی بسیار یازی می کند. معمولا همه چی با مشخص شدن میزان نور مورئ نیاز برای کاربر های مختلف شروع می شود در زیر جدولی ارائه خواهد شد که در ان شما می توانید مشخص کنید که چه میزان شدت روشنایی برای محیط خود نیاز دارید .جدول فوق تمام گروههای مورد نیاز را دارا می باشد .

 

راهنمای انتخاب لامپ کم مصرف بر اساس مقادیر شدت روشنایی و دمای رنگ مناسب هر محیط مطابق استانداردهای بین المللی روشنایی:

 

محیطهای عبور و مرور و فضاهای داخل ساختمانهای اداری

 

  • فضاهای تردد:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    راهروها و فضاهای گردشی

    100

     

    راه پله ، پله برقی

    150

     

    محوطه تخلیه و بارگیری

    150

     

     

  • فضای استراحت ، سرویس های بهداشتی و کمکهای اولیه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    سالن غذاخوری

    200

    4000

    اتاق استراحت

    100

    6500

    سالن تمرینات بدنی

    300

    6500

    رختکن ، دستشویی ، حمام و توالت

    100

    6500

    اتاقهای آزمایش های پزشکی

    500

    4000

     

     

    صفحه 2

     

     

  • اتاقهای کنترل:
  •  

    نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    اتاق کنترل کارخانه ، اتاق تابلو

    200

    4000

    تلفنخانه، دبیرخانه

    500

    4000

     

  • انبارهای عمومی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    انبار (درصورت حضور دایمی 200 لوکس)

    100

    6500

    بسته بندی

    300

    4000

     

  • انبار قفسه بندی شده:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    کانالهای حمل اتوماتیک (بدون حضور انسان)

    20

    6500

    کانالهای حمل کالا با حضور انسان

    200

    4000

     

  • صنایع کشاورزی:
  •  

    نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    بارگیری و فرآوری محصولات

    200

    4000

    محل نگهداری حیوانات

    50

    6500

    آماده سازی غذا، لبنیات، شستشوی دستگاها

    200

    4000

     

     

    صفحه 3

     

     

  • پخت نان و شیرینی:
  •  

    نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    آماده سازی و پخت

    300

    4000

    آماده سازی نهایی ، تزیین

    500

    4000

     

  • صنایع سیمان ، تولید بلوک های سیمانی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    فضای خشک کردن

    50

     

    آماده سازی مواد اولیه ، عملیات روی کوره پخت و میکسر

    200

     

    کارهای ماشینی عمومی

    300

    4000

    قالب ریزی و شکل دهی

    300

    4000

     

  • صنایع سرامیک ، کاشی و شیشه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    فضای خشک کردن

    50

     

    آماده سازی مواد اولیه و کارهای ماشینی عمومی

    300

     

    فضای مربوط به خم ، شکل دهی قسمت های ساده ، ساخت حباب ، مقاوم سازی

    30

    4000

    پودر کردن ، حک ، رنگ کاری شیشه ، شکل دهی اجزای دقیق ، ساخت ابزار آلات شیشه ای

    750

    4000

    ساخت کریستال ، حک روی شیشه ، کارهای متوسط

    750

     

    کارهای دقیق نظیر ظریف کاری های تزیینی، نقاشی دستی

    1000

    4000

    ساخت سنگهای مصنوعی ظریف و دقیق

    1500

    4000

     

     

    صفحه 4

     

     

  • صنایع شیمیایی و پلاستیک:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    فضاهایی که تجهیزات آنها نیاز کمی به حضور انسان دارد

    100

     

    فضاهایی که تجهیزات آنها از راه دور کنترل می شود

    50

     

    فضاهایی که تجهیزات انها نیاز به حضور دایمی انسان دارد

    200

    4000

    اتاقهای ابزار دقیق، آزمایشگاه

    500

    4000

    تولید دارو

    500

    4000

    تولید تایر

    500

    4000

    تشخیص رنگ

    1000

    4000به بالا

    بر ش، تکمیل، بازرسی

    750

     

     

  • صنایع الکتریسیته:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    ساخت سیم و کابل

    300

    4000

    سیم پیچی

     

    4000

    پیچیهای بزرگ

    300

     

    سیم پیچیهای متوسط

    500

     

    سیم پیچیهای کوچک

    750

     

    عایق کاری

    300

     

    گالوانیزاسیون

    300

     

    سالنهای مونتاژ

     

    4000

    تجهیزات بزرگ نظیر ترانسفوماتورهای بزرگ

    300

     

    تجهیزات متوسط (نظیر تابلوهای برق)

    500

     

    تجهیزات کوجک (نظیر تلفن)

    75

     

    تجهیزات ریز (نظیر ابزار اندازه گیری)

    1000

     

     

     

    صفحه 5

     

     

  • صنایع غذایی لوکس:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    فضاهای کاری و نواحی موجود در کارخانه تولید ماءالشعیر، فضاهای شستشو ، پر کردن ، تمیز کردتف غربالگری ، پوست کندن ، فضای پخت در کارخانه های تولید مربا و شکلات ، خشک کردن و تخمیر تنباکوی خام

    200

     

    مرتب سازی و شستشوی محصول، بسته بندی

    300

    4000

    برش و مرتب سازی سبزیجات

    300

    4000

    بازرسی شیشه و بطری ، کنترل محصول

    500

    4000

    آزمایشگاه

    500

    4000

    تشخیص رنگ

    1000

    4000به بالا

    برش، تکمیل ، بازرسی

    750

     

    تولید تایر

    500

    4000

     

     

    صفحه 6

     

     

  • ساخت جواهرآلات:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    کار با سنگهای قیمتی

    1500

    4000به بالا

    ساخت جواهرآلات

    1000

     

    ساخت و تعمیر ساعت

    1500

     

     

  • خشکشویی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    دریافت کالا، طبقه بندی و جداسازی

    300

     

    شستشو و خشک کردن

    300

     

    اطو کردن

    300

     

    بازرسی و رفو

    750

     

     

  • صنایع چرم:
  •  

    نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    کار با مایعات

    200

     

    جداسازی

    300

     

    دوختن، واکس زدن ، شکل دهی و برش ، سوراخ کاری

    500

     

    خشک کردن چرم

    500

     

    کنترل کیفی

    1000

    4000

    تشخیص رنگ

    1000

     

    ساخت کفش

    500

     

    ساخت دستکش

    500

     

     

     

    صفحه 7

     

     

  • نیروگاهها:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    واحد تامین سوخت

    50

     

    محوطه بویلر

    100

     

    اتاق ماشین آلات

    200

     

    اتاقهای جانبی (پمپ ، کندانسور و ...) اتاق تابلو

    200

     

    اتاق کنترل

    500

    4000

    محوطه تابلوهای بیرونی

    20

     

     

  • صنایع چاپ:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    برش چاپ ، حک روی سنگ

    500

     

    تشخیص رنگ

    1500

     

    حک کردن روی فلز و مس

    2000

     

     

     

    صفحه 8

     

     

  • صنایع نساجی و تولید پارچه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    شستشو و اطوکاری

    300

    4000

    ریسندگی

    500

    4000

    بافندگی ، تهیه پارچه

    500

    4000

    دوخت

    750

    4000

    طراحی، ترسیم اشکال

    750

    4000

    تکمیل

    500

    4000

    اتاق خشک شدن

    100

     

    چاپ اتوماتیک روی پارچه

    500

    4000

    تشخیص رنگ، کنترل محصول

    1000

    4000 به بالا

     

  • صنایع خودرو:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    مونتاژ دستی

    500

    4000

    اتاق رنگ

    750

    4000

    اتاق بازرسی رنگ

    1000

    4000به بالا

    تولید روکش و تزیینات داخلی

    1000

     

    بازرسی نهایی

    750

     

     

     

    صفحه 9

     

     

  • دفاتر اداری:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    اتاق کپی ، محوطه های عمومی

    300

    4000

    اتاق تایپ ، مطالعه ، پردازش داده

    500

    4000

    ترسیم فنی (دستی)

    750

    4000

    اتاق ترسیم با کامپیوتر

    500

    4000

    اتاقهای کنفرانس و اتاق ملاقات

    500

    4000

    پذیرش و اطلاعات

    300

    4000

    بایگانی

    200

    4000

     

  • فضاهای کلی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    سالن ورودی

    200

     

    رختکن

    200

     

    محل فروش بلیط

    300

    4000

    آماده سازی غذا ، لبنیات ، شستشوی دستگاها

    200

    4000

     

     

    صفحه 10

     

     

  • رستوران و هتل:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    میز پذیرش ، صندوق

    300

     

    آشپزخانه

    500

     

    رستوران ، اتاق صرف غذا

    200

     

    رستوران سلف سرویس

    200

     

    بوفه

    300

     

    اتاق کنفرانس

    300

     

    راهروها

    100

     

     

  • تئاتر، سالن کنسرت ، سینما:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    اتاق تمرین ، اتاق لباس پوشیدن

    300

     

     

  • نمایشگاههای تجاری:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی سالن نمایشگاه

    300

     

     

     

    صفحه 11

     

     

  • موزه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    موزه های غیر حساس به نور

    300

     

     

  • کتابخانه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    قفسه های کتاب

    200

    4000

    سالن مطالعه

    500

    4000

    میز تحویل و دریافت کتاب

    500

    4000

     

  • مهدکودک، مدارس ورزشی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    سالن بازی

    200

     

    مهد کودک

    200

     

    اتاق کاردستی

    300

    4000

     

     

    صفحه 12

     

     

  • ساختمانهای اموزشی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    کلاس درس در مدارس ابتدایی و راهنمایی

    300

    4000

    کلاس درس دبیرستان

    500

    4000

    سالن سمینار

    500

    4000

    روی تخته سیاه

    500

     

    میز نمایش

    500

     

    اتاق کار هنری

    750

     

    کارگاه و آزمایشگاه

    500

     

    اتاق تمرین موسیقی

    300

     

    اتاق تمرین کامپیوتر

    500

    4000

    آزمایشگاه زبان

    300

     

    سالن ورودی

    200

    6500

    راهروها

    100

    6500

    راه پله

    150

    6500

    اتاق اساتید

    300

    4000

     

     

    صفحه 13

     

     

  • اتاقهای عمومی (کلیه مقادیر روشنایی در کف):
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    اتاق انتظار

    200

    4000

    راهروها : در طول روز

    200

    6500

    راهروها : در طول شب

    50

    6500

     

  • اتاق کارکنان:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    اتاق کار کارکنان

    500

    4000

    اتاق عمومی کارکنان

    300

     

     

  • اتاق بیماران ، اتاق بعد از زایمان (از درخشندگی زیاد در محدوده دید بیمار اجتناب شود):
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی ( در سطح کف)

    100

    3000

    روشنایی مطالعه

    300

    4000

    آزمایشهای ساده

    300

    4000

    آزمایشها و معاینات دقیق (توسط منبع نور قابل حمل)

    1000

     

    روشنایی در طول شب

    5

     

    حمام و سرویس های بهداشتی

    200

     

     

     

    صفحه 14

     

     

  • اتاق معاینه و آزمایش:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی

    500

    4000

    آزمایش و معاینه دقیق

    1000

     

     

  • معاینه چشم:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی

    300

    4000

    معاینه چشم از بیرون (توسط چراغ های قابل حمل)

    1000

     

    تستهای خواندن و تشخیص رنگ

    500

     

     

  • معاینه گوش:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی

    300

    4000

    معاینه گوش (توسط چراغ های قابل حمل)

    1000

     

     

  • اتاقهای معاینه و درمان عمومی:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    دیالیز

    300

    4000

    اندوسکوپی

    300

     

    ماساژ و رادیوتراپی

    300

    4000

     

     

    صفحه 15

     

     

  • بخش مراقبتهای ویژه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    روشنایی عمومی ( در سطح کف)

    100

    3000

    معاینات ساده (در سطح تخت بیمار)

    300

     

    معاینات دقیق (در سطح تخت بیمار)

    1000

     

    مراقبت در شب

    20

    3000

     

  • فرودگاه:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    سالن ورود و خروج مسافر، سالن دریافت بار

    200

    4000

    راهروها، آسانسور و پله برقی

    200

    6500

    میز اطلاعات ، میز دریافت کارت پرواز

    500

    4000

    گمرک و کنترل گذرنامه

    500

    4000

    سالن انتظار

    200

    6500

    اتاق نگهداری جامه دان

    200

    6500

    سالن بازرسی

    300

    4000

    محل توقف هواپیما

    20

     

    بدون خیرگی برای خلبان و برج مراقبت

       

    ضریب یکنواختی بیشتر از 0/25

       

    برج مراقبت

    500

     

    شدت روشنایی باید قابل تنظیم باشد

       

    خیرگی ناشی از نور روز باید حذف شود

       

    از انعکاس روی پنجره ها به ویژه در شب اجتناب شود

       

    محوطه تست موتور

    500

     

     

     

    صفحه 16

     

     

  • راه آهن و مترو:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    سکوی سوار شدن مسافر(زیر زمین)

    100

    6500

    سالن عمومی و ورودی

    200

    6500

    میز فروش بلیط و دفاتر اداری

    300

    4000

    اتاق انتظار

    200

    6500

     

  • سایر اماکن:
  • نوع فضا

    شدت روشنایی متوسط

    (لوکس)

    دمای رنگ پیشنهادی

    (کلوین)

    تاسیسات بنادر

    10

     

    اسکله ، سکوی تخلیه بار کشتی

    5

     

    انبار

    5

     

    کارگاههای ساختمانی

    30

     

    پمپ بنزین

    200

     

    مجموعه های پتروشیمی بزرگ

    20

     

    مسیرهای اطراف ساختمان

    20

     

     

    اصطلاحات روشنایی و نور

    اصطلاحات

    شار نوری(شدت نور): مقدار کل نوری را که در تمام جهات از یک منبع نور در هر ثانیه در فضا پخش شود شدت نور گویند و آن را با O نمایش می دهندو واحد آن لومن می باشد. واحد اندازه‌گیری شار نوری، لومن (LUMEN) است. شدت روشنایی: نسبت مقدار شار نوری که بطور عمودی به سطح مورد نظر می تابد شدت روشنایی گویند وبا E نمایش می دهند و واحد آن لوکس می‌باشد. شدت روشنایی مربوط به هر مکان را با جداول مربوطه استخراج می کنند. طریقه محاسبه به این شکل می باشد که ضریب انعکاس سقف- دیوار – کف به ترتیب۸۰% – ۵۰% – ۳۰% که البته برای رنگ روشن می باشد. بهره نوری: بازده لامپ، مشابه تعریف کلمه بازده نسبت خروجی به ورودی آن است. خروجی یک لامپ، شار نوری و ورودی توان مصرفی آن است که نسبت این دو پارامتر به یکدیگر بازده یا بهره نوری یک لامپ را نشان می‌دهد و واحد لومن بر وات (Lm/w) نشان داده می‌شود. هر چند این عدد بیشتر باشد، لامپ دارای بازده بالاتری است، برای مثال یک لامپ رشته‌ای دارای بازده ۱۲ است، در حالی که همین نسبت برای یک لامپ فلورسنت و کم‌مصرف بین ۶۵ تا ۸۰ است (بعضی از لامپ‌های فلورسنت تا ۱۰۴ لومن بر وات نیز بازدهی دارند). رنگ نور: نمود ظاهری، رنگ نور ساطع شده از لامپ است. به عبارت دیگر واژه‌های مرسوم آفتابی، مهتابی یا رنگی میان مردم نشان‌دهنده همین ویژگی است. چون هر فرد با توجه به ماهیت بافت عصبی چشم خود، رنگ را ممکن است، متفاوت ببیند. به منظور ایجاد یک سیستم واحد اندازه‌گیری استاندارد، مختصات واحدی تعریف شده که برای هر رنگ نور یک نقطه مشخص با دو بعد (x و y) در نظر گرفته شده‌است و تمامی سیستم‌های اندازه‌گیری بر مبنای مشخصات این محور مختصات تنظیم شده‌‌اند و اندازه‌گیری می‌کنند. واحد اندازه‌گیری این پارامتر کلوین (K) است که برخی تولیدکنندگان عدد مستقیم این پارامتر را روی بسته‌بندی ذکر نمی‌کنند و برخی دیگر نوع رنگ نور را با توجه به استاندارد‌های بین‌المللی یا تعاریف خود درج می‌کنند که قابل فهم برای مشتریانشان باشد. در اصطلاح عامیانه به نور روز، رنگ نور مهتابی و به سفید گرم، رنگ نور آفتابی و به سفید سرد، سفید یخی نیز اطلاق می‌شود. شاخص نمود رنگ: این پارامتر نشان می‌دهد که بازتاب رنگ جسمی که زیر نور مصنوعی موردنظر قرار می‌گیرد، به چه میزان یا درصدی از رنگ همان جسم در زیر نور حاصل از تابش یک جسم سیاه (جسم سیاه، اصطلاحی در فیزیک است و به جسمی اطلاق می‌شود که تمامی نور تابیده شده به آن را جذب می‌کند. در اینجا می‌توان از خورشید به عنوان یک جسم سیاه نام برد.) تفاوت و فاصله داشته است و برحسب درصد بیان می‌شود. از زمان پیدایش آتش‌، سرشت انسان با رنگ نور زرد عجین شده و به همین دلیل است که پیشنهاد می‌شود در زمان و محلی که نیاز به آرامش دارید از لامپ‌های رشته‌ای یا فلورسنت با رنگ نور سفید گرم استفاده کنید و در مقابل، در زمان و محلی که احتیاج به هوشیاری بیشتری وجود دارد، از نورهای سفید سرد و یا نور روز استفاده شود. از آنجا که ساختار چشم انسان دارای حس‌کننده‌های رنگی و سیاه و سفید است، در هنگام تاریکی حس‌کننده‌های سیاه و سفید مشارکت بیشتری در بینایی دارند و حس‌کننده‌های رنگی غیرفعال است؛ اما زمانی که روشنایی وجود دارد، این حس‌کننده‌ها اعصاب رنگی جسم را رویت می‌کنند، حال با توجه به ساختار چشم انسان و مطالب ذکر شده، چهار رکن اساسی باید برقرار باشد تا اشیای مختلف به خوبی توسط چشم رویت شوند که عبارتند از:

    • الف – تامین حداقل روشنایی
    • ب – وجود کنتراست کافی بین درخشندگی جسمی که می‌خواهیم آن را ببینیم و درخشندگی محیط اطراف آن که باید اختلاف لازم وجود داشته باشد.
    • ج – داشتن ابعاد کافی
    • د – زمان کافی

    نور ساطع شده از منابع نور مصنوعی اثر مستقیمی بر احساس انسان دارد و این به دلیل ترشح هورمون ملاتوئین است که میزان هوشیاری انسان را تنظیم می‌کند. نور محیط بر میزان ترشح این هورمون و در نتیجه تنظیم سیکل هوشیاری یا سیکل سیر کادین (Cercadian) تاثیر می‌گذارد. حال برای تامین روشنایی مورد نیاز باید در نظر داشته باشیم که منبع روشنایی یا لامپ را برای چه محلی می‌خواهیم. بدین منظور داشتن اطلاع از انواع و ویژگی‌های لامپ‌هایی که هم اکنون در داخل کشور تولید شده یا در کشورهای دیگر تولید و مصرف می‌شوند، به ما کمک بسیاری خواهد کرد. لامپ‌های مورد استفاده در مصارف عمومی به بخش عمده لامپ‌های هالوژن – تنگستن و لامپ‌های تخلیه گازی تقسیم می‌شود که در بخش اول می‌توان از لامپ‌های رشته‌ای و هالوژن و در گروه دوم لامپ‌های فلورسنت، فلورسنت فشرده (کم مصرف)، همچنین لامپ‌هایی که به اصطلاح گازی نامیده می‌شود نام برد. البته به این نوع لامپ های جدید LED را نیز باید اضافه کنید.

     

     

    صفحه 17

     

     

    انواع لامپ روشنایی

    لامپ‌های التهابی یا رشته‌ای:

    از انواع لامپ‌های هالوژن – تنگستن است و بر اثر عبور جریان برق از رشته فیلامان و ملتهب شدن فلز تنگستن از خود نور ساطع می‌کند. رنگ نور این‌گونه لامپ‌ها در محدوده ۲۷۰۰کلوین یا آفتابی است و با توجه به نزدیکی به رنگ نور آتش و ارزانی آن بخش عمده‌ای از مصرف را در سرتاسر جهان به خود اختصاص داده است. البته با توجه به اینکه لامپ پرمصرفی است، برنامه‌هایی در کشورهای مختلف از سوی دولت‌ها در دست اجرا است که این گونه لامپ‌ها را از سبد کالای مصرف‌کننده خارج کنند و بدین گونه صرفه‌جویی بسیار زیادی در مصرف انرژی به وجود آورند. چون تنها ۵درصد از انرژی وارد شده به این لامپ به نور تبدیل شده و ۹۵درصد بقیه به صورت تشعشع فروسرخ (مادون قرمز) و ایجاد حرارت از بین می‌رود. از طرفی طول عمر این لامپ‌ها در شرایط طبیعی حدود ۱۰۰۰ساعت است. با توجه به احساس ایجاد شده از نور در مناطق سردسیر مثل بخش‌های غربی و شمال‌غربی کشور، لامپ‌های رشته‌ای و لامپ‌های فلورسنت آفتابی طرفدار زیادی دارد، در حالی که در مناطق گرمسیر جنوبی لامپ‌های فلورسنت با نور سرد (مهتابی) بیشتر مصرف می‌شود. پس باید در اماکنی که آرامش بیشتری نیاز است، از این لامپ‌ها استفاده شود. (با توجه به رنگ نور لامپ‌های کم‌مصرف آفتابی، این لامپ‌ها می‌تواند جایگزین بسیار خوبی برای لامپ‌های رشته‌ای در اماکن عمومی که تعداد لامپ‌ مصرفی آن زیاد است، باشد) از طرفی با توجه به اینکه لامپ‌های رشته‌ای در مقایسه با لامپ‌های خانواده فلورسنت حساسیت بسیار کمتری نسبت به کلیدزنی دارند، استفاده از این‌گونه لامپ‌ در محل‌هایی که تعداد کلیدزنی آن زیاد است، بیشتر توصیه می‌شود.

    برای مصارف خانگی: اتاق پذیرایی، اتاق نشیمن، راه‌پله، اتاق‌های انباری،‌ دستشویی و توالت.
    برای مصارف عمومی: رستوران‌ها
    در بسیاری از کشورهای پیشرفته با توجه به مسائل و مشکلات به وجود آمده ناشی از افزایش قیمت سوخت، افزایش هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری نیروگاهی، آلودگی‌ سوخت‌های فسیلی و… جایگزینی لامپ‌های پرمصرف التهابی با لامپ‌های کم‌مصرف از اهمیت بسیاری برخوردار شده است.

    لامپ‌های هالوژن
    این لامپ‌ها نوع توسعه‌یافته و پیشرفته‌تر لامپ‌های رشته‌ای است که با استفاده از گازهای هالوژن پر شده است. ابعاد این لامپ‌ها نسبت به لامپ‌های رشته‌ای کوچک‌تر شده و عمر آن نیز به حداقل دو برابر لامپ‌های رشته‌ای افزایش یافته است. از آنجا که ابعاد این لامپ کوچک شده، نصب یک انعکاس‌دهنده در پشت لامپ توانسته نور را در هر سمتی که مورد نیاز مصرف‌کننده است، بتاباند که برای مقاصد دکوراتیو و حرفه‌ای بسیار مناسب است.از طرفی چون نور با استفاده از التهاب یک فلز که همان تنگستن است، ایجاد می‌شود، طیف رنگ پیوسته‌ شاخص نمود رنگ بالایی دارد. با استفاده از فن‌آوری‌های جدید، لامپ‌های هالوژنی به بازار عرضه شده است که در مقایسه با لامپ‌های هالوژن قدیمی حدود ۳۰درصد در انرژی مصرفی صرفه‌جویی می‌کند. با در نظر گرفتن این موضوع که ۲۰درصد شدت نور آن بیشتر و عمر آن نیز دو برابر شده است. لامپ‌های هالوژن به دو صورت تغذیه مستقیم با برق شهر و غیرمستقیم توسط ترانسفورماتور در دسترس است که به‌ترتیب برای مقاصد عمومی و حرفه‌ای قابل‌استفاده است.

    در استفاده از لامپ هالوژن باید توجه کرد که این لامپ‌ها کاربرد وسیعی در روشنایی دکوراتیو و روشنایی منازل مسکونی، هتل‌ها و برخی دفاتر اداری دارند. چنانچه در به‌کارگیری این لامپ‌ها نکات فنی لازم در نظر گرفته شود، طول عمر این لامپ‌ها بیشتر از لامپ‌های التهابی معمولی خواهد بود. طول عمر لامپ‌های رشته‌ای و هالوژن به میزان زیادی به ولتاژ شبکه بستگی دارد و تنها ۵درصد ولتاژ اضافه باعث می‌شود که طول عمر لامپ ۵۰درصد کاهش یابد. چنانچه از ترانسفورماتورهای الکترونیکی برای تغذیه لامپ‌های هالوژن غیرمستقیم استفاده شود، لامپ نسبت به نوسانات شبکه ایزوله می‌شود. مورد بعدی این است که نور لامپ‌های هالوژن در اثر حرارت ایجاد می‌شود و شکل لامپ به گونه‌ای است که حرارت تولیدشده توسط این لامپ به پشت آن نیز می‌تواند منتقل شود، حال چنانچه این حرارت به درستی تهویه و منتقل نشود، باعث کاهش طول عمر آن می‌شود. نکته‌ای که در طراحی بسیاری از ساختمان‌ها در نظر گرفته نمی‌شود. این لامپ‌ها عموما داخل آرک یا سقف کاذب به گونه‌ای قرار می‌گیرند که فضای پشت آنها هیچ راهی برای تبادل حرارت ندارد.

     

     

    صفحه 18

     

    لامپ‌های فلورسنت:

    نزدیک به ۷۰سال از تولید اولین لامپ‌های فلورسنت می‌گذرد. این لامپ به دلیل داشتن بهره نوری بالا و رنگ نور مناسب، یکی از اقتصادی‌ترین لامپ‌ها برای تامین روشنایی به‌ویژه روشنایی داخلی هستند. باتوجه به اینکه برای روشن کردن این قبیل لامپ‌ها باید از ادوات کمکی مثل چک (بالاست القایی) و استارتر یا بالاست الکترونیک استفاده شود. انتخاب لامپ و ادوات جانبی آن بسیار مهم است.

    LED مخفف واژه LIGHT EMMTTED DIODE به معنای دیود ساطع کننده نور است. دیودهای ساطع کننده نور در واقع جزء خانواده‌ها دیودها هستند که دیودها نیز زیرگروه نیمه هادی‌ها به شمار می‌آیند. خاصیتی که LEDها را از سایر نیمه هادیها متمایز می‌سازد این است که با گذر جریان از آنها مقداری انرژی به صورت نور از آنها ساتع می‌شود. سالها قبل ذرات بسیار کوچک کوانتومی ساخته شد که این ذرات کوانتومی کریستالهایی هستند که ابعادشان چند نانومتر بیشتر نیست و می‌توانند از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ الکترون را در خود جای دهند. این ذرات به آسانی از خود بسته‌های انرژی منتشر می‌کنند و هر قدر کوچکتر باشد بیشتر تحریک می‌شوند. هر ذره در مجموعه ویژه بوئرز به طور استثنایی کوچک و تنها شامل ۳۳ یا ۳۴ جفت اتم بود. هنگامیکه نور روی ذرات کوانتومی تابانده شده یا جریان برق به آنها وصل می‌شوند آنها با تولید نور از خود واکنش نشان می‌دهند و رنگهای متغیر و متنوعی ایجاد می‌کنند. اما هنگامیکه یک پرتوی لیزری روی مجموعه‌ای از این ذرات کوانتومی تابانده شد اتفاق غیر منتظره‌ای رخ داد. ناگهان نور سفیدی تمامی میز را پوشاند و انتظار می‌رفت که ذرات کوانتومی نور آبی منتشر کند اما این نور، نور بسیار زیبای سفیدی بود. سپس این ذرات را با پلی اورتان شد و سطح بیرونی یک حبابت لامپ LED آبی را با آن پوشاند.

    هر چند ظاهر این حباب زیبا نبود اما نور سفیدی مانند لامپهای معمولی منتشر می‌کرد که شدت آن ۲ برابر و دوام آن ۵۰ برابر یک لامپ معمولی ۶۰ وات بود. Led‌ها تا اواخر دهه گذشته فقط می‌توانستند سه نور آبی، سبز و قرمز تولید کنند که به همین علت کاربردشان محدود بود. سپس led‌هایی با رنگ آبی به بازار آمدند که می‌توانستند نور سفید با هاله‌ای از رنگ آبی روشن کنند. بسیاری اعتقاد دارند لامپ‌هایی که از دیودهای ساطع کننده نور استفاده می‌کنند، یا همان LED، آینده را از دست سایر رقبا خارج خواهند کرد. کاهش توان اکتیو به میزان ۴۰% و کاهش توان راکتیو به میزان ۸۰% مزیت استفاده از چراغ ال ای دی ( LED ) به چراغهای فلورسنت می باشد . حذف نور UV ، طول عمر زیاد ( یکصد هزار ساعت ) ، کاهش هزینه تعمیر و نگهداری و روشن شدن سریع از دیگر مزایای این چراغ می باشد . در کل یک لامپ ۱۰ وات LED برابر یک لامپ ۳۰ وات رشته این نور تولید می کند. LEDها فاقد پرتوهای مادون قرمز و فرابنفشی هستند که سایر صنایع روشنایی ایجاد می‌کنند و LEDها به سلامت چشم و محیط آسیب نمی‌رسانند. LEDهای سفید قابلیت تولید همه رنگ را داشته و علاوه بر آن از انرژی بسیار کمی در مقایسه با سایر لامپ‌ها و LEDهای قدیمی، برای تولید روشنایی استفاده می‌کنند. با توجه به استفاده از LED (ال ای دی) در این نوع چراغ امکان عملکرد با ولتاژ ۲۴VDC و ۴۸VDC فراهم بوده لذا می توان از این چراغ برای سیستمهای روشنایی خورشیدی و یا برق اضطراری بدون نیاز به تجهیزات جانبی استفاده کرد.

    LEDها که از دهه‌های گذشته در الکترونیک مورد استفاده قرار می‌گرفتند، عموما برای نمایش خاموش یا روشن بودن نمایشگرها در لوازم مولتی مدیا مورد استفاده قرار گرفتند. اما در‌حال‌حاضر LEDها به نحوی ساخته می‌شوند که نور را در جهت خاصی متمرکز می‌کنند و به صورت چیپ های کوچکی هستند که معمولا داخل یک شیشه گنبدی شکل قرار می‌گیرند و دارای سایز چوب کبریت هستند و به سختی می‌شکنند.لامپ‌های LED در واقع مجموعه‌ای از یک یا چند LED می‌باشند که برای به دست آوردن شدت نور و رنگ مورد نیاز با یکدیگر در یک مجموعه قرار داده می‌شوند و به منظور تأمین روشنایی و یا تزئینات مورد استفاده قرار می‌گیرند.

     

     

    صفحه 19

     

     

    مزیت لامپ LED

    تعدادی از مزیت‌های عمده لامپ‌های LED را نسبت به سایر لامپ‌ها عبارتند از:

    ۱. بازده

    در حال حاضر لامپ‌های LED بازده‌ای بین ۲۰ تا ۴۰ لومن بر وات را دارا می‌باشند و این در حالی است که این مقدار برای لامپ‌های التهابی ۱۲ تا ۱۵ لومن و برای لامپ‌های کم‌مصرف ۳۵ تا ۶۰ لومن بر وات و برای لامپ‌های بخار سدیم این میزان به ۱۰۰ لومن بر وات می‌رسد. مشاهده می‌کنید که ظاهراً لامپ‌های LED برتری خاصی نسبت به لامپ‌های کم‌مصرف و یا بخار سدیم ندارند اما نکته‌ای که باعث تمایز و برتری بازده لامپ‌های LED نسبت به سایرین می‌شود این است که اولاً نور تولید شده توسط آن‌ها در تمام فضا پراکنده نمی‌شود و ثانیاً شامل پرتوهای فرابنفش و مادون قرمز نمی‌باشند و این باعث می‌شود که شدت نور آن‌ها در فضای مورد نظر نسبت به سایرین بیشتر باشد که در اماکن مختلفی که نیاز به نوز متمرکز مانند فعالیت‌های ابزار دقیق در صنایع، شرکت‌ها و ادارات استفاده نمود که این موضوع در شکل زیر نشان داده شده است.

    علاوه‌بر موارد فوق شما می‌توانید برای نیازهای مختلف خود به وسیله لامپ‌های LED نور مورد نیاز خود را تأمین کنید نه کمتر و نه بیشتر و این در حالی است که به علت مشکلات متعدد، لامپ‌های قدیمی را نمی‌توان با هر توان دلخواه تولید کرد و معمولاً دارای استانداردهای خاصی می‌باشند و معمولاً نور آن‌ها نیز مانند لامپ‌های LED قابل تنظیم نمی‌باشد.

    ۲. قابلیت اطمینان بالا

    فرض کنید که احتمال از کار افتادن یک LED در ساعات ۱ تا ۵۰۰۰ برابر با ۰۰۲/۰ باشد و اگر یک لامپ LED را با ۵۰۰ عدد LED در نظر بگیریم و زمان تعویض این لامپ را منوط به از کار افتادن ۲۰۰ LED بدانیم آنگاه احتمال تعویض این لامپ در زمان ۱ تا ۵۰۰۰ ساعت برابر است با ۰۰۲/۰ به توان ۲۰۰ که تقریباً برابر با صفر می‌باشد. لذا زمانی که یک لامپ LED را در شرایط استاندارد به کار گرفته شود می‌توان مطمئن بود که تا سال‌ها نیازی به تعویض آن نخواهد بود به همین علت در حال حاضر کلیه لامپ‌های LED از سوی تولید کنندگان خارج از کشور تا ۵ سال تضمین می‌شوند و این شرکت‌ها متعهد می‌شوند که در صورت بروز هر گونه خرابی در هر نقطه دنیا بدون دریافت هیچ هزینه‌ای محصولات خود را جایگزین نمایند.

    ۳. عمر مفید بالا

    تا قبل از ظهور لامپ‌های LED بالاترین عمری که برای منابع روشنایی ثبت شده بود چیزی در حدود ۵۰۰۰ ساعت بود و این مقدار با کمترین طول عمر متصور برای LEDها قابل مقایسه نمی‌باشد.حال بیاییم اثر دو خصیصه‌ای که در فوق ذکر شد را بررسی نماییم.معمولاً هر زمان که از یک خیابان عبور می‌کنید یک یا چند عدد از لامپ‌های روشنایی خاموش هستند و در روز بعد مأموران آن‌ها را جایگزین می‌کنند که این امر مستلزم صرف وقت و هزینه بسیار زیادی می‌باشد ولی با جایگزینی لامپ‌های LED به جای لامپ‌های قدیمی می‌توان تا میزان زیادی در این هزینه‌ها صرفه‌جویی نمود.

    ۴. عدم وجود پرتوهای فرابنفش و مادون قرمز

    همواره نوری که توسط منابع روشنایی تولید می‌شده است به همراه پرتوهای فرابنفش و مادون‌قرمز بوده است که در حوزه بینایی ما قرار ندارند و کاربردی به منظور تأمین روشنایی ندارند اما موضوع به اینجا ختم نمی‌شود پرتوهای فرابنفش علاوه‌بر این که کاربردی در تأمین روشنایی ندارند بلکه برای انسان مضر می‌باشند و دانشمندان، بر اساس نتایج آخرین تحقیقات زنان را از قرار گرفتن در زیر نور لامپ‌های مهتابی و کم مصرف منع کرده‌اند چون این گونه لامپ‌ها میزان زیادی پرتو فرابنفش از خود منتشر می‌کنند و این در حالی است که تأثیر پرتوهای فرابنفش بر مبتلا شدن به سرطان پوست سال‌ها پیش به اثبات رسیده است.

    ۵. به کارگیری با ولتاژهای بسیار پایین

    ولتاژ مورد استفاده لامپ‌های LED می‌تواند بسیار پایین باشد و جالب است که لامپ‌های LED با مقدار ناچیزی از ولتاژ نامی خود نیز به نور افشانی خواهد پرداخت و می‌توان آن‌ها را با ضعیف‌ترین و کوچک‌ترین باطری‌ها تغذیه نمود. بنابراین می‌توان بسیاری از سیستم‌های روشنایی صنایع و ساختمان‌ها و حتی معابر را بدون نیاز به اتصال به شبکه‌ی سراسری توسط باطری‌ها و پیل‌های مستقیم تغذیه نمود که مشکل پیک و دره بار شبکه را تا حدودی مرتفع نموده و هزینه احداث تأسیسات انتقال برق در اماکن صعب‌العبور و فواصل بالا را کاهش داد.

     

     

    صفحه 20

     

     

    طراحی روشنایی اداری

    [/tab_item]
    [tab_item title="طراحی روشنایی اداری"]

    اصول طراحي روشنايي اداري

    تامين روشنايي مناسب در يک دفتر کار از اهميت بسيار زيادي برخوردار است و استانداردها توجه بسيار زيادي به اين مساله کرده اند، چرا که ما انسان ها ساعات قابل توجهي از عمر خود را در محيط هاي کاري خود سپري مي کنيم و روشنايي مي تواند تاثير بسيار زيادي بر عملکرد ما بگذارد. در اين صفحه به نکات کلي در باره استانداردهاي روشنايي دفاتر اشاره کرده و طرح هايي به عنوان طرح نمونه در ادامه معرفي مي کنيم.

    پارامترهاي مهم در روشنايي اداري

    مقادير ارايه شده در اين بخش بر اساس استاندارد EN12464 ارايه شده اند.

    1. شدت روشنايي

    مقدار شدت روشنايي بسته به نوع کاري که انجام مي شود فرق مي کند که جزئيات آن در متن استاندارد و نيز کتاب آشنايي با اصول طراحي روشنايي ارايه شده است. اما در حالت کلي براي دفاتر کار اداري که کارهاي مرسوم خواندن و نوشتن و کار با کامپيوتر در ان انجام مي شود، شدت روشنايي 500 لوکس توصيه مي شود. براي فضاهاي عمومي و فضاهاي تردد مقدار پيشنهادي در حد 150 تا 300 لوکس است.

    2. شاخص نمود رنگ

    شاخص نمود رنگ (CRI) نشان مي دهد که رنگ ها تا چه اندازه واقعي به نظر مي رسند. براي داشتن نشاط کافي در محيط کار، شاخص نمود رنگ بايد بالاتر از 80% باشد.

    3. دماي رنگ

    دماي رنگ لامپ ها شاخصي است که ميزان تمايل منبع نور به رنگ سفيد يا زرد را نشان مي دهد. طبق پيشنهاد استاندارد، براي محيط کاري، دماي رنگ 4000 کلوين مناسب است. در نتيجه لامپ هاي موسوم به Cool White گزينه مناسبي براي اين کار بوده و استفاده از لامپ هاي ترکيبي سرد و گرم که در ايران به غلط مرسوم شده است توصيه نمي شود.

    روشنايي با نورغير مستقيم

    مطالعات جديد نشان مي دهد که بهترين شيوه تامين روشنايي در دفاتر کار مدرن، تامين روشنايي به شيوه مستقيم/غير مستقيم مي باشد. به همين دليل در اغلب دفاتر جديد از چراغ هاي آويز فلورسنت استفاده مي شود که در اين نوع چراغ ها بخشي از نور به صورت مستقيم رو به پايين تابيده و نور لازم براي انجام کار را فراهم مي کند و بخشي از نور به سقف مي تابد و انعکاس آن از سقف، باعث مي شود که سقف و سطوح افقي روشن شوند و حس بهتري در کارکنان ايجاد شود. همچنين اين شيوه نورپردازي به ميزان قابل توجهي خيرگي حاصل از منابع روشنايي مستقيم را در ديد کارکنان کم مي کند و شرايط مناسب تري براي کار با کامپيوتر نزد آنها فراهم مي کند.

    منحني پخش نور

    شماتيک نحوه پخش نور اين نوع چراغ ها به همراه يک نمونه فايل منحني پخش نور چراغ هاي مذکور در شکل روبرو نشان داده شده است. همانطور که در اين شکل نيز مشخص است، بخشي از نور به سمت پايين و بخشي به سمت بالا مي تابد.

     

    تصوير چند نمونه چراغتصوير چند نمونه چراغ با اين نوع پخش نور از بين محصولات قابل ارايه توسط اين شرکت در شکل زير ارايه شده است.

     

     

    صفحه 21

     

      چراغ سري Novaluna®-با تکنولوژي ELDACON®-براي دفاتر لوکس  

      چراغ سري Silicia-طراحي مينيمال و مدرن- مناسب اتاق مديران  

     

      تصاوير نمونه دفتر کار